ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
507
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
را بكوبذ و بسايذ هر روزى يك ( f . 406 ) درم سنك با بانزده درم « 1 » سنك روغن شيره و بانزده درم سنك روغن كاو بخورذ . اين دارو « 1 » معده را قوّت كند و منى بفزايذ ، و « 2 » بعلاج قضيب « 3 » باز كردم از مروخ ياذ كنم . و اما آنك از ضعيفى دل بوذ علاج وى [ دنيذ ] « 4 » مشك بود شيرين و تلخ ، نسخت « 5 » [ دنيدمشك شيرين و طلخ ] « 6 » زرنباد و درونه از هر يكى يك درم سنك مرواريذ بىسولاخ « 7 » و بسّد و ابريشم خام از هر يكى درم « 8 » و نيم سنك بهمن سبيد و سرخ و ساذه هندى و سنبل خوشبوى و قاقله و قرنفل و خزميان و آشنه از هر يكى نيم درم سنك زنجبيل و داربلبل از هر يكى دو دانك سنك مشك « 9 » دانك سنك مثقال « 9 » ، اينهمه را بكوبذ و ابريشم را بدوكارد ببرّذ خرد تا جن كرد كردذ « 10 » و باز همه را بانكبين شهد معجون كند ، شربتى نيم درم سنك و اين شيرين بوذ ، و از داروها معجون سقنقور « 2 » به كار دارذ ، و غذا قليه دارذ و بدين قليه خاولنجان و قرنفل يار كند ، و شراب به مقدار به كار دارذ « 11 » ، و لهو و طرب بفزايذ و نشاط و خواب ، و جهد آن كند تا قوّت وى بفزايذ « 12 » ، و باز بداروهاء اندودنى باز كردذ يا بماليدنى . اكر خايكان « 13 » سرد بوذ و « 14 » ببسوذن جن يخ بوذ و نرّه باريك « 15 » شذه و بسرما ضعيفتر بوذ و بكرما و بماليذن قوى « 13 » شوذ و بمستى جماع نتوانذ كردن ،
--> ( 1 - 1 ) - ف : روغن شيره و بانزده درم سنك روغن كاو و بخورذ اين دارو و ( 2 ) - ب ه : اكنون ( 3 - 2 ) - ف : چن بعلاج قضيب را ( 4 ) - از « ف » افزوده شد . در نسخهء اصل و « م » اين كلمه بىنقطه است ( 5 ) - ف : « نسخت » ندارد ( 6 ) - از « م » افزوده شد . در اصل خوانده نمىشود . ( 7 ) - ف : بىسوزاخ م : ناسفته ( 8 ) - ف : درمى ( 9 - 9 ) - ف : دانكى مثقال . م : دانك سنكى بمثقال ( 10 ) - ف : شوذ ( 11 ) - ب ه : كى . . . ( 12 ) - ف : بيفزايذ ( 13 - 13 ) - ف : سرد كشته بوند و بپسودن چن يخ بوند و نره باريك كشته بود و بسرما ضعيفتر بوذ و بماليذن و كرما قوىتر ( 14 ) - در « ب ه » كلماتى ناخوانا افزوده است . ( 15 ) - ب ه : عرضى نه مادرزاد